Sigorta Hukuku

Sigorta Hukuku

Sigorta hukuku; sigortacının, belirlenen bir prim karşılığında, sigortalının malvarlığına ya da menfaatine zarar veren bir riskin gerçekleşmesi halinde, bu zararı tazmin etmeyi üstlendiği sözleşmeleri ve bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkları inceleyen özel hukuk dalıdır. Bu alan, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenmiş olup, ticaret hukukunun bir alt dalı olarak değerlendirilir.

Vinçoğlu Hukuk Bürosu olarak, sigorta şirketleriyle yaşanan uyuşmazlıklarda müvekkillerimizin haklarını kararlılıkla savunuyor; hem mahkeme hem de tahkim süreçlerinde kapsamlı hukuki destek sunuyoruz.

Sigortanın Tarihçesi

Modern anlamda ilk sigorta poliçesi, 1347 yılında Cenova Limanı’ndan Mallorca’ya giden bir gemi için düzenlenmiştir. Ancak sigortacılık faaliyetlerinin temeli, çok daha eski dönemlere, örneğin Hammurabi Kanunları’na ve antik deniz ticaretine kadar uzanır. Bugün gelinen noktada sigorta, hayatın pek çok alanında risklerin maddi sonuçlarını azaltan temel güvence sistemlerinden biridir.

Hukuki Dayanaklar ve Haksız Fiil İlkesi

Sigorta hukukunun temelinde Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan haksız fiil ilkesi yer alır. Bu maddeye göre, “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” Trafik kazaları, iş kazaları ve benzeri durumlar bu hüküm kapsamında değerlendirilir.

Özellikle trafik kazalarında kusurun %5 gibi düşük oranlarda dahi olması, zarar veren kişinin tazmin yükümlülüğünü doğurur. Bu durumda, zararın tazmini yalnızca kazaya neden olan kişiden değil, aynı zamanda sigorta şirketinden de talep edilebilir. Sigorta şirketi, poliçe kapsamında kalan durumlarda işletenin sorumluluğunu tazmin eder, ancak poliçeyi aşan kısım varsa sorumluluğu ortadan kaldırmaz ancak bu sorumluluğu onunla birlikte paylaşır.

Zorunlu Sigorta Türleri

Bazı sigorta türleri kanunen zorunludur. Bu sigortaların yaptırılmaması durumunda ciddi hukuki ve idari yaptırımlar söz konusu olabilir. Başlıca zorunlu sigortalar şunlardır:

• Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS)(Araçlarda zorunludur)
• Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası(Otobüslerde zorunludur)
• DASK (Zorunlu Deprem Sigortası)(Meskenlerde zorunludur)
• Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası(Hekimler için zorunludur)
• Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası(Şehirler arası ve uluslararası yolcu taşıma araçlarında zorunludur)
• Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası(Özel Güvenlik Şirketleri için zorunludur)
• Tehlikeli Maddeler Sorumluluk Sigortası(Tehlikeli madde veya atıklarla ilgili işlemler gerçekleştiren tüm işletmeler için zorunludur)

Sigorta Türleri ve Uyuşmazlık Konuları

1. Trafik Sigortası
   Trafik kazalarında üçüncü kişilerin uğradığı maddi zararların tazmini amacıyla yapılan bu sigorta türü, sigorta şirketini; işleten ve araç sürücüsüyle birlikte müteselsil sorumlu kılar.
2. Kasko Sigortası
   Kasko, yalnızca sigortalı aracın zararlarını karşılayan, zorunlu olmayan bir mal sigortasıdır. Ancak uygulamada sıklıkla sigorta şirketlerinin teminat kapsamını dar yorumlaması nedeniyle uyuşmazlıklar yaşanmaktadır.
3. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası
   Sigortalı araç sahibinin üçüncü kişilere verdiği manevi zararlar ile trafik sigortası teminatlarını aşan maddi zararların karşılanmasını içerir. Sigortalıyı kazadan kaynaklı durumlarda tam korumaya almayı hedefler. Zararın eksik karşılanması durumunda dava ve tahkim yoluna gidilir.
4. Sağlık ve Hayat Sigortası
   Özel sağlık sigortası ve hayat sigortaları kapsamında poliçede yer alan teminatların uygulanmaması ya da eksik ödenmesi durumlarında hukuki süreçler başlatılır.
5. Tamamlayıcı Sağlık Sigortası
   SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde alınan sağlık hizmetlerinde, sigorta şirketinin teminat dışı bırakma yoluna gitmesi halinde dava ya da tahkim yolları devreye girer.
6. DASK ve Konut Sigortası
   Deprem ve benzeri doğal afetler sonrası oluşan zararların karşılanmaması ya da eksik karşılanması halinde hak arama yolları yürürlüğe girer.

Eksik ve Aşkın Sigorta

• Eksik Sigorta: Poliçede belirtilen sigorta bedelinin, sigortalı menfaatin gerçek değerinin altında sigortalanması durumudur.
• Aşkın Sigorta: Sigorta bedelinin, gerçek değerinin üstünde belirlenmesidir. Sigorta yaptıran kötü niyetliyse poliçe iptal ettirilebilir.

Dava ve Tahkim Süreçleri

Sigorta uyuşmazlıklarında görevli mahkeme çoğunlukla Asliye Ticaret Mahkemesidir. Ancak sigorta şirketi taraf değilse ve dava yalnızca zarar veren kişiye açılmışsa, Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Trafik kazalarına ilişkin davalar ise zarar görenin ikametgahı, kazanın meydana geldiği yer ya da sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer mahkemelerinde açılabilir.

Alternatif olarak Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru imkânı da bulunmaktadır. Bu yol, daha hızlı ve ekonomik sonuçlar sunabilmektedir.

Sigorta Uyuşmazlıklarında Görevli ve Yetkili Mahkemeler

Sigorta hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde görevli mahkemenin belirlenmesi, davanın sağlıklı ilerleyebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Uyuşmazlığın niteliğine göre farklı mahkemeler yetkili olabilir.

Görevli Mahkemeler

Asliye Ticaret Mahkemesi:
Sigorta sözleşmesine dayanan uyuşmazlıklar — örneğin kasko, hayat, sağlık ve tamamlayıcı sağlık sigortaları — genellikle ticari nitelik taşıdığından Asliye Ticaret Mahkemesi görevli mahkemedir.

Asliye Hukuk Mahkemesi:
Uyuşmazlık taraflarının tacir olmaması ve ticari faaliyet kapsamında bulunmayan durumlarda, örneğin şahıslara açılan zorunlu trafik sigortası davalarında, Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir.

Tüketici Mahkemesi:
Sigorta sözleşmesinin tarafı olan kişinin tüketici sıfatını taşıması hâlinde — örneğin bireysel sağlık sigortalarında — dava, Tüketici Mahkemesi’nde açılır.

Sigorta Tahkim Komisyonu:
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda taraflar yargı yoluna başvurmadan alternatif olarak Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir. Komisyon kararları, mahkeme ilamı niteliğindedir ve icra kabiliyeti taşır.

Yetkili Mahkeme

Sigorta hukukunda yetkili mahkeme, davanın konusu ve tarafların durumuna göre değişiklik gösterebilir:

• Genel kural olarak, davalı sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
• Trafik kazası gibi haksız fiil kaynaklı uyuşmazlıklarda, zararın meydana geldiği yer veya davacının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
• Tüketici sıfatıyla açılan davalarda, tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi doğrudan yetkilidir.

Vinçoğlu Hukuk Bürosu Olarak Neler Sunuyoruz?

• Poliçe incelemesi ve hak kaybının önlenmesine yönelik ön değerlendirme
• Sigorta şirketlerine başvuru süreçlerinin yönetimi
• Mahkeme ve sigorta tahkim başvurularının hazırlanması
• Araç değer kaybı ve destekten yoksun kalma gibi tazminat davalarının takibi
• Kasko, sağlık, hayat, DASK ve tamamlayıcı sigorta uyuşmazlıklarında dava ve uzlaşma süreci yönetimi

Vinçoğlu Hukuk Bürosu olarak, sigorta şirketleriyle yaşanan her türlü uyuşmazlıkta, teknik bilgi ve hukuki deneyimimizle müvekkillerimizin yanında yer alıyoruz. Sigorta poliçenizin kapsamını değerlendiriyor, hukuki haklarınızı tespit ediyor ve süreci en etkili şekilde yönetiyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular – Sigorta Hukuku

1. Sigorta şirketi tazminat talebimi reddetti, ne yapabilirim?
   Sigorta şirketinin gerekçesiz veya haksız bir şekilde tazminat ödememesine karşı, önce şirketin iç itiraz yolları tüketilir, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru veya doğrudan dava açma yoluna gidilebilir. Vinçoğlu Hukuk Bürosu olarak başvuru ve dava süreçlerini sizin adınıza takip ediyoruz.
2. Araç değer kaybı tazminatı nedir ve kimler alabilir?
   Bir trafik kazasında kusursuz ya da daha az kusurlu olan taraf, aracının ikinci el piyasa değerinde oluşan kaybı için araç değer kaybı tazminatı talep edebilir. Bu tazminat, kazaya neden olan aracın sigorta şirketinden talep edilir.
3. Trafik kazasında %5 oranında kusurlu olmam tazminat almama engel midir?
   Hayır. Haksız fiil kapsamında kusur oranı %100 olmak zorunda değildir. %5 gibi düşük oranlarda dahi kusura dayalı tazminat talep edilebilir.
4. Sigorta tahkim komisyonuna kimler başvurabilir?
   Sigorta sözleşmesinin tarafı olan kişiler, yani sigorta ettirenler veya hak sahipleri, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir.
5. Kasko poliçem hasarı karşılamazsa dava açabilir miyim?
   Evet. Kasko poliçesi kapsamındaki hasarların sigorta şirketi tarafından karşılanmaması halinde, poliçedeki klozlar ve genel şartlar doğrultusunda dava açılabilir. Poliçe hükümlerinin dar yorumlanması yargı denetimine tabidir.
6. Sağlık sigortam masrafımı karşılamazsa ne yapmalıyım?
   Tedavi masraflarınız poliçe kapsamına giriyorsa ve sigorta şirketi bu ödemeyi yapmıyorsa, itiraz hakkınız doğar. Bu durumda tahkim komisyonu başvurusu veya dava açma yoluyla hakkınızı arayabilirsiniz.
7. DASK (Zorunlu Deprem Sigortası) zararı karşılamazsa nasıl ilerlenir?
   DASK poliçesinin teminat limiti altında kalan zararlar karşılanmalıdır. Eğer karşılanmıyorsa, ilgili belgelerle birlikte DASK’a yazılı başvuru yapılmalı, sonuç alınamazsa dava veya tahkim yoluna gidilmelidir.
8. Sigorta tazminatları için zamanaşımı süresi nedir?
   Genel olarak sigorta sözleşmelerinden doğan talepler, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlükârda 10 yıl içinde zaman aşımına uğrar. Ancak bazı özel sigorta türlerinde bu süre daha kısa olabilir.
9. Sigorta şirketine karşı hangi mahkemede dava açılır?
   Sigorta şirketi taraf olduğunda görevli mahkeme genellikle Asliye Ticaret Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise sigorta şirketinin merkezinin, kazanın meydana geldiği yerin veya zarar görenin ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir.
10. Zorunlu sigorta yaptırmazsam ne olur?
    Zorunlu sigorta türlerini yaptırmayan kişiler hem idari para cezası ile karşılaşır hem de oluşan zararlardan doğrudan ve şahsen sorumlu tutulur. Örneğin, zorunlu trafik sigortası olmayan araçlara hem idari para cezası uygulanır hem de araç bağlanarak otoparka çekilir, bu da ek maddi giderlere sebep olur.